Hugfræði og skynjunarvísindi í íslömskum vísindaheimi miðalda

Árni Kristjánsson
Sálfræðiritið, 2020 — 25. árgangur (bls. 41–56)

Útdráttur

Aristóteles sagði að maðurinn mæti sjónskynjun öðrum skynfærum meira. Í gegnum heimspeki- og vísindasöguna hefur miklum tíma verið varið í rannsóknir á sjónskynjun og eru rannsóknir og kenningar Keplers oft nefndar sem upphafspunktur nútímasjónskynjunarvísinda. En í þeirri frásögn er horft fram hjá merku framlagi vísindamanna innan íslamska menningarheimsins á miðöldum. Íslamskir vísindamenn varðveittu ekki einungis þekkingu Forn-Grikkja, heldur bættu þeir miklu við hana. Vísindamenn eins og Ibn-Ishaq, Al-Kindí, Avicenna og þó sér í lagi Alhazen lögðu mikið af mörkum til skilnings á sjónskynjun og vísindagrein þeirri sem nú er kölluð hugfræði og höfðu mikil áhrif á sporgöngumenn sína á endurreisnartímanum, þar á meðal Kepler. Raunar er Bók um ljósfræði eftir Alhazen eitthvert merkasta rit um sjónskynjun sem komið hefur út. Alhazen kynnti til sögunnar hugmyndir um hvernig sólarljós endurvarpast í umhverfinu og berst inn í augað og hvernig ímynd varpast á ljósnæm svæði innan augans, auk þess sem bókin er líklega fyrsta heildstæða ritið um sálfræði skynjunar. Víðfræg lausn Keplers á gátunni um endurvarp ljóss á sjónbotninn endurspeglar áhrif Alhazens úr ritum vísindamanna á 13. og 14. öld sem höfðu aðgang að hugmyndum hans.

Efnisorð

saga sálfræðinnar íslömsk sálfræði skynjunarvísindi

Vísir að færslu í heimildaskrá skv. APA sniði

Árni Kristjánsson (2020). Hugfræði og skynjunarvísindi í íslömskum vísindaheimi miðalda. Sálfræðiritið, 25, 41–56.
https://www.salfraediritid.is/articles/hugfraedi-og-skynjunarvisindi-i-islomskum-visindaheimi-midalda

Grein / texti í PDF skjali

PDF skjal opnast yfirleitt í nýjum flipa

Opna PDF